ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΕΩΝ ΟΜΙΛΗΤΩΝ
Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 7 Δεκεμβρίου 2024, το Φόρουμ Εξωτερικής Πολιτικής του Δημοκρατικού Κόμματος με θέμα: «Ο ρόλος της Κύπρου ως γέφυρα σταθερότητας και ασφάλειας μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής», το οποίο διοργανώθηκε από την Πολιτική Ομάδα Εξωτερικών του ΔΗΚΟ.
Το Φόρουμ επικεντρώθηκε σε τρεις βασικές θεματικές ενότητες:
Α. Γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: Συζήτηση για τον ρόλο της Κύπρου στις νέες ισορροπίες και τη δυνατότητα συμβολής της στην επίλυση του Μεσανατολικού προβλήματος.
Β. Ανάγκη δημιουργίας Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας στη σκιά των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία.
Γ. Μεταναστευτική κρίση: Συζήτηση για τις κοινωνικές προεκτάσεις των προσφυγικών ροών και την επάρκεια των ευρωπαϊκών πολιτικών απέναντι στο μεταναστευτικό πρόβλημα
Το Φόρουμ του Δημοκρατικού Κόμματος ανέδειξε, μέσα από τις εισηγήσεις διακεκριμένων ομιλητών, κρίσιμες πτυχές της περιφερειακής και διεθνούς κατάστασης.
Οι συζητήσεις ανέδειξαν την ανάγκη για την ενίσχυση των συμμαχιών της χώρας μας καθώς και τον ρόλο της ως γέφυρα ειρήνης, ασφάλειας και σταθερότητας.
Ακολουθούν αποσπάσματα των τοποθετήσεων των ομιλητών ανά θεματική ενότητα και τα βασικά συμπεράσματα.
Α. ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
Η πρώτη ενότητα ανέδειξε τον ρόλο της Κύπρου ως σταθεροποιητικού παράγοντα στη Μέση Ανατολή και τη σημασία της γεωπολιτικής της τοποθέτησης στο ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο.
ΝΙΚΟΛΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ | ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ
Η Κύπρος πυλώνας ευρωπαϊκών αξιών, δημοκρατίας, ασφάλειας και σταθερότητας στην ανατολική Μεσόγειο.
Ο Πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, Νικόλας Παπαδόπουλος, στην παρέμβασή του κατά την πρώτη θεματική ενότητα του Φόρουμ, υπογράμμισε την ανάγκη υπεύθυνης και νηφάλιας εξωτερικής πολιτικής, με σεβασμό στις αρχές του διεθνούς δικαίου, αλλά και ρεαλιστική προάσπιση των εθνικών μας συμφερόντων. Όπως σημείωσε, η επιλεκτική ευαισθησία της διεθνούς κοινότητας απέναντι σε παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, ιδίως από την Τουρκία, πλήττει την ίδια τη νομιμότητα του διεθνούς συστήματος.
«Ζούμε σε μια περιοχή που αποτελεί πραγματικό ναρκοπέδιο με σημαντικούς κινδύνους και ως χώρα και ως λαός πρέπει να διεξέλθουμε αλώβητοι από τη δίνη των πολέμων και της αστάθειας της περιοχής μας. Ακόμη ένας λόγος γιατί πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και σωστοί στις εκτιμήσεις μας: η χώρα μας εξακολουθεί να δοκιμάζεται εδώ και 50 χρόνια από τη συνεχιζόμενη κατοχή και εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπη με τον υπαρξιακό κίνδυνο του τουρκικού επεμβατισμού και αναθεωρητισμού».
Ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ υπογράμμισε την ανάγκη αξιοποίησης των υφιστάμενων γεωπολιτικών συνθηκών, μέσω της οικοδόμησης αξιόπιστων συμμαχιών, πρώτα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και με σημαντικές δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ. Αναφερόμενος στη συζήτηση για ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, τόνισε:
«Οφείλουμε λοιπόν να διαμορφώσουμε συμμαχίες, πρώτα και κύρια σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά φυσικά και με σημαντικές χώρες και υπερδυνάμεις όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Είναι αφέλεια να πιστεύει οποιοσδήποτε ότι μπορεί να ενταχθεί η Κύπρος στο ΝΑΤΟ χωρίς πρώτα να έχει επιλυθεί το κεφαλαιώδες ζήτημα της “Ασφάλειας” στα πλαίσια επίλυσης του Κυπριακού. Δεν υπάρχει περίπτωση η Τουρκία να αποδεχθεί την ένταξή μας στο ΝΑΤΟ και αφού ως γνωστόν απαιτείται ομοφωνία από όλα τα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ για κάτι τέτοιο, είναι πέραν από πασιφανές ότι η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, θα αποτρέψει με κάθε τρόπο μια τέτοια πρωτοβουλία».
Παράλληλα, υπογράμμισε τον διακριτό ρόλο της Κυπριακής Δημοκρατίας ως πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή.
«Αξίζει όμως να θυμόμαστε πως η Κύπρος, παρόλα τα προβλήματα της, παρόλες τις αδυναμίες μας, παρόλα όσα μας απογοητεύουν, αποτελεί μία από τις μοναδικές “παραφωνίες” δημοκρατίας μέσα σε μία περιοχή δικτατοριών και αυταρχισμού, αστάθειας και συγκρούσεων, φονταμενταλισμού και εθνικισμού, διάλυσης και κατάρρευσης κρατικών δομών».
«Η Κύπρος είναι το Ευρωπαϊκό κράτος που μπορεί να αποτελέσει πόλο σταθερότητας και συνεργασίας».
«Η Κύπρος είναι το Κράτος Μέλος της ΕΕ που εφαρμόζει τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες. Είναι η χώρα που σέβεται και προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και το κάνουμε, ως χώρα και ως λαός, παρά του τι έχουμε περάσει, παρά του τι μας έχουν κάνει και παρά τι έχουμε να αντιμετωπίσουμε καθημερινά. Και αυτό πρέπει να αποτελεί πηγή υπερηφάνειας για τον λαό μας».
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΓΡΑΜΜΕΝΟΣ | ΔΙΕΘΝΟΛΟΓΟΣ
Η αποτροπή και η αμυντική ικανότητα ως εγγύηση κυριαρχίας στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Ο κ. Αθανάσιος Γραμμένος, αναφέρθηκε στις μεγάλες γεωστρατηγικές ανακατατάξεις που παρατηρούνται στην ευρύτερη περιοχή, υπογραμμίζοντας ότι ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια περίοδο μετάβασης, με αναδιανομή ισχύος και πολλαπλές εστίες ανάφλεξης. Τόνισε ότι η Κύπρος οφείλει να προσαρμόσει τη στρατηγική της με ρεαλισμό, δίνοντας έμφαση στην αποτροπή και στην ενίσχυση της αμυντικής της ικανότητας.
Κεντρικός άξονας της ανάλυσής του υπήρξε η αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας, την οποία χαρακτήρισε ως «τον ελέφαντα μέσα στο δωμάτιο»:
«Ο ελέφαντας μέσα στο δωμάτιο είναι προφανώς η Τουρκία, η οποία έχει μια επίσημη αναθεωρητική πολιτική. Ό,τι και να λέμε, όσες διακηρύξεις και αν υπογραφούν, η Τουρκία είναι αυτή που έχει αναθεωρητική πολιτική – η λεγόμενη “Νεο-Οθωμανική” στρατηγική».
Επισήμανε ότι χωρίς αποτρεπτική ισχύ, το διεθνές δίκαιο σχετικοποιείται και δεν εφαρμόζεται. Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως θύμα διαχρονικής παραβίασης του διεθνούς δικαίου, γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλο κράτος τα όρια των διακηρύξεων, όταν δεν υποστηρίζονται από ουσιαστική ισχύ.
Αναφέρθηκε επίσης στην ανάγκη για διαφοροποίηση της στρατηγικής της Κύπρου έναντι του ΝΑΤΟ, τονίζοντας ότι όσο παραμένει άλυτο το Κυπριακό, η τουρκική άρνηση θα καθιστά την ένταξη ανέφικτη. Αντί αυτής της συζήτησης, πρότεινε στροφή σε ουσιαστικές διμερείς συμφωνίες με στρατηγικούς εταίρους – όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ – ενίσχυση του εξοπλισμού και του ανθρώπινου δυναμικού, και διαμόρφωση ενός νικηφόρου στρατηγικού δόγματος.
Τέλος, χαρακτήρισε την Κύπρο ως κράτος με ιστορική εμπειρία κρίσεων και σταθερούς δεσμούς, που αρχίζει να προσελκύει διεθνές ενδιαφέρον ως πυλώνας σταθερότητας στη νοτιοανατολική Μεσόγειο.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ | ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΔΗΚΟ
Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά – Η Κύπρος χρειάζεται στρατηγική αξιοπιστίας και εθνικής εγρήγορσης.
Ο Επικεφαλής Εξωτερικής Πολιτικής του ΔΗΚΟ, Αντρέας Νικηταράς, ανέδειξε στην παρέμβασή του το έλλειμμα συνέπειας της διεθνούς κοινότητας στην εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου, εστιάζοντας στην προκλητική ατιμωρησία που απολαμβάνει η Τουρκία σε σχέση με τις κατάφωρες παραβιάσεις της.
Ειδική αναφορά έκανε στη δυσαναλογία των διεθνών αντιδράσεων, συγκρίνοντας τη στάση απέναντι σε ηγέτες άλλων χωρών με την αδράνεια έναντι του Τούρκου Προέδρου:
«Η Διεθνής Κοινότητα εξέδωσε διεθνή εντάλματα σύλληψης για τον Ρώσσο Πρόεδρο Πούτιν και τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Νετανιάχου, ενώ δεν δείχνει την ανάλογη ευαισθησία για τον Τούρκο Πρόεδρο. Το γεγονός αυτό πλήττει συνθέμελα το Διεθνές Δίκαιο και αφήνει εκτεθειμένη τη Διεθνή Κοινότητα».
Ο κ. Νικηταράς κάλεσε σε διπλωματική σύνεση και στρατηγική εντιμότητας, ιδιαίτερα απέναντι σε φίλες χώρες που στήριξαν διαχρονικά τις θέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας:
«Κατά την άποψή μου, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όσον αφορά τις παραδοσιακές φίλες χώρες οι οποίες διαχρονικά έχουν σταθεί στο πλευρό μας απέναντι στην τουρκική κατοχική δύναμη και ειδικότερα όταν μιλάμε για χώρες που είναι μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας».
Κλείνοντας, υπογράμμισε πως η εξωτερική πολιτική της Κύπρου πρέπει να βασίζεται σε θέσεις αρχών, χωρίς να χάνει τον πυρήνα του εθνικού της συμφέροντος:
«Σαφώς, πρέπει να λειτουργούμε στο πλαίσιο θέσεων αρχών, ταυτόχρονα όμως οφείλουμε να διασφαλίζουμε τα εθνικά μας συμφέροντα».
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Α ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
Το σύνολο των παρεμβάσεων ανέδειξε την ανάγκη για σύνεση, στρατηγική εγρήγορση και αξιοποίηση της γεωγραφικής και πολιτικής θέσης της Κύπρου σε μια περιοχή αυξανόμενης πολυπλοκότητας. Τονίστηκε ότι η Τουρκία παραμένει η κύρια πηγή αστάθειας, λειτουργώντας με όρους αναθεωρητισμού και στρατηγικής επιβολής, ενώ η Κύπρος – ως μέλος της ΕΕ και θεματοφύλακας των ευρωπαϊκών αξιών – οφείλει να ενισχύσει τη θέση της ως γέφυρα σταθερότητας και πυλώνας ασφάλειας.
Σημαντική επίσης ήταν η επισήμανση ότι η διεθνής κοινότητα λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά, κάτι που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ενίσχυση των αποτρεπτικών δυνατοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη δημιουργία στοχευμένων στρατηγικών συμμαχιών.
Β. Η ΑΝΑΓΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
Η ανάγκη οικοδόμησης μιας στρατηγικά αυτόνομης και συνεκτικής πολιτικής ασφάλειας της ΕΕ αναδείχθηκε ως αναπόφευκτη προτεραιότητα, με την Κύπρο να διαδραματίζει ρόλο-κλειδί.
ΧΡΙΣΤΙΑΝΑ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΥ | ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΔΗΚΟ
Η λύση του Κυπριακού είναι προϋπόθεση ασφάλειας για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η Αναπληρώτρια Πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, στην παρέμβασή της κατά τη θεματική ενότητα για την Κοινή Ευρωπαϊκή Άμυνα, υπογράμμισε ότι το Κυπριακό δεν αποτελεί απλώς μια τοπική ή περιφερειακή διαφορά, αλλά ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα ασφάλειας και στρατηγικής σταθερότητας.
Όπως σημείωσε, η απομάκρυνση της τουρκικής επιρροής από την Κύπρο μέσω μιας βιώσιμης λύσης θα θωρακίσει την ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλέον ευαίσθητο γεωγραφικό της άκρο:
«Το Κυπριακό πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τουρκία, καθότι είναι ξεκάθαρο ότι όταν αποκλειστεί το μακρύ χέρι της αυταρχικής και αναθεωρητικής Τουρκίας από την Κύπρο στο πλαίσιο λύσης του Κυπριακού, θα διασφαλιστεί η σταθερότητα και η ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο νοτιοανατολικό της άκρο».
Η κ. Ερωτοκρίτου επεσήμανε πως μια ενδεχόμενη διαιώνιση της σημερινής κατάστασης θα συνιστά συστημική απειλή για την ΕΕ και ότι οι Βρυξέλλες οφείλουν να εντάξουν την Κύπρο στις προτεραιότητες της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας:
«Σε αντίθετη περίπτωση, θα αντιμετωπίσει τον κίνδυνο της αποσταθεροποίησης σε μια ευαίσθητη περιοχή. Μια περιοχή η οποία θα έπρεπε να ήταν στις προτεραιότητες των Βρυξελλών σε ό,τι αφορά την πολιτική ασφάλειας της ΕΕ».
ΜΑΡΙΛΕΝΑ ΡΑΟΥΝΑ | ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ
Η Κύπρος ως πυλώνας ευρωπαϊκής στρατηγικής σταθερότητας
Στο πλαίσιο των τοποθετήσεών της για τη στρατηγική πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της άμυνας και της εξωτερικής πολιτικής, η Υφυπουργός για Ευρωπαϊκά Θέματα κα Μαριλένα Ραουνά υπογράμμισε τη σημασία της σταδιακής και εξελικτικής πορείας της Ένωσης, επισημαίνοντας χαρακτηριστικά:
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένα εξελικτικό οικοδόμημα. Ξεκίνησε από ένα οικονομικό έναυσμα μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στην πορεία της εξελίχθηκε σε διάφορους τομείς. Και με αυτό τον τρόπο πρέπει να αντιμετωπίζουμε την πολιτική Ευρωπαϊκής Άμυνας. Είναι μια διαδικασία η οποία βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη».
Αναφερόμενη στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη, η Υφυπουργός σημείωσε ότι η Ένωση βρίσκεται ενώπιον δύο πολέμων στα εξωτερικά της σύνορα – τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή – επισημαίνοντας ότι:
«Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το κράτος μέλος της ΕΕ το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου και είμαστε το κράτος μέλος, μαζί με την Ελλάδα και κάποια άλλα κράτη μέλη, τα οποία τονίζουν ότι η ΕΕ θα πρέπει να αναλάβει ένα πιο ενεργό ρόλο στη Μέση Ανατολή».
Η Υφυπουργός ανέδειξε τη σημασία της πρόσφατης Στρατηγικής Ατζέντας της ΕΕ, η οποία για πρώτη φορά τοποθετεί τα θέματα ασφάλειας και άμυνας στο επίκεντρο του οράματος των Ευρωπαίων ηγετών για την επόμενη πενταετία. Όπως ανέφερε:
«Προέταξε την ανάγκη της αμυντικής ένωσης με επενδύσεις στην αμυντική καινοτομία και παραγωγική ικανότητα της αμυντικής βιομηχανίας της ΕΕ».
Επιπλέον, επισήμανε την ιστορική απόφαση για τον διορισμό Επιτρόπου Άμυνας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και την υιοθέτηση της Στρατηγικής Πυξίδας, ενός σημαντικού εργαλείου στρατηγικού σχεδιασμού:
«Ο στόχος είναι μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση που να διασφαλίζει ότι η ΕΕ μπορεί να ανταποκρίνεται έμπρακτα και αποτελεσματικά στις διάφορες γεωπολιτικές προκλήσεις με στρατιωτικά και μη στρατιωτικά μέσα. Είναι και μια παραδοχή ότι υπάρχουν σοβαρές αδυναμίες σε αυτόν το τομέα εντός της ΕΕ».
ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΟΛΩΜΟΥ | ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΔΗΚΟ
Η ενίσχυση της άμυνας είναι εθνική υποχρέωση απέναντι σε κάθε επιβουλή.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΔΗΚΟ, Γιώργος Σολωμού, μιλώντας στο πλαίσιο της ενότητας για την Κοινή Ευρωπαϊκή Άμυνα, τόνισε ότι η έλλειψη ενιαίας αντίληψης περί απειλής στην ΕΕ δυσχεραίνει την υλοποίηση μιας ουσιαστικής κοινής στρατηγικής ασφάλειας. Όπως ανέφερε, οι διαφορετικές ιστορικές και γεωπολιτικές εμπειρίες κάθε κράτους-μέλους καθιστούν δύσκολη τη συγκρότηση ενιαίας πολιτικής.
Αναφερόμενος στη Στρατηγική Πυξίδα της ΕΕ, που θεσμοθετήθηκε το 2022 και καθορίζει την ευρωπαϊκή αμυντική προσέγγιση μέχρι το 2030, σημείωσε ότι παρά την πρόοδο σε επίπεδο θεωρητικού σχεδιασμού, η Ευρώπη συνεχίζει να πορεύεται με αντιφατικές εκτιμήσεις και ανεπαρκή ετοιμότητα απέναντι σε υφιστάμενες απειλές.
«Ένα βασικό της στοιχείο είναι η αξιολόγηση απειλής, η οποία αναδεικνύει τους κύριους κινδύνους και προκλήσεις για την ασφάλεια των κρατών-μελών. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν έχουν κοινή αντίληψη απειλής, καθώς οι γεωγραφικές, ιστορικές και πολιτικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας επηρεάζουν την ερμηνεία και την προτεραιοποίηση των κινδύνων».
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, επεσήμανε ότι η Κύπρος και η Ελλάδα δεν έχουν την πολυτέλεια αδράνειας και οφείλουν να ενισχύουν διαρκώς τις αποτρεπτικές τους δυνατότητες:
«Γι’ αυτό θα ήθελα να τονίσω ότι Κύπρος και Ελλάδα έχουν υποχρέωση να συνεχίσουν να ενισχύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους, οι οποίες αποτελούν τη μόνη αποτρεπτική δύναμη σε ξένες επιβουλές και επεκτατικές βλέψεις όπως της Τουρκίας».
ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΤΡΙΝΗΣ | ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, ΤΟΜΕΑΡΧΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
Η Ευρώπη χρειάζεται στρατηγική αυτονομία και κοινή άμυνα απέναντι σε πολυδιάστατες απειλές.
Ο Βουλευτής ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ και Τομεάρχης Εθνικής Άμυνας, Μιχάλης Κατρίνης, στην τοποθέτησή του τόνισε πως η Ευρώπη αποδείχθηκε ανέτοιμη και αναποτελεσματική μπροστά στις νέες, σύνθετες και διαρκώς εξελισσόμενες απειλές. Όπως σημείωσε, η ασφάλεια των ευρωπαϊκών κοινωνιών απειλείται όχι μόνο από τις κλασικές στρατιωτικές συγκρούσεις, αλλά και από υβριδικές μορφές πολέμου όπως οι κυβερνοεπιθέσεις, η παραπληροφόρηση και η ενεργειακή ανασφάλεια.
«Η Ευρώπη αδυνατεί – δεν κατάφερε να ανταποκριθεί σε σύγχρονες απειλές οι οποίες είναι και σύνθετες και πολυδιάστατες […] η Ευρώπη ήτανε και ανέτοιμη και απροετοίμαστη και αναποτελεσματική».
Ο κ. Κατρίνης κάλεσε σε εγκατάλειψη της αδράνειας και σε ένα φιλόδοξο σχέδιο στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, με σαφή αναφορά στην ανάγκη για κοινή, ενιαία ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική, ανεξάρτητη αλλά συμπληρωματική προς τις παραδοσιακές συμμαχίες.
ΝΙΝΑ ΚΑΣΙΜΑΤΗ | ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΣΥΡΙΖΑ
Η απειλή από την Τουρκία αφορά το σύνολο της ευρωπαϊκής σταθερότητας
Η Βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, κα Νίνα Κασιμάτη υπογράμμισε ότι η προστασία των εθνικών συμφερόντων δεν μπορεί να είναι αποσπασμένη από τη συλλογική ασφάλεια και δημοκρατική συμμετοχή:
«Τα εθνικά θέματα είναι καθαρά θέματα που αφορούν τον εκάστοτε λαό, είναι το περίγραμμα όλων των κοινωνικών κατακτήσεων που μπορεί να έχει ένας λαός. Πρέπει πρώτα να μπορεί να υπάρχει εθνικά για να μπορεί να αναπτύσσεται και να αναπαράγεται – πόσο δε μάλλον όταν μιλάμε για την Κύπρο και την Ελλάδα με τη διαχρονική απειλή που υφίστανται».
Τέλος, επεσήμανε ότι η ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή άμυνα συνδέεται άρρηκτα με τις προκλήσεις στην Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή αλλά και με τη διαρκή απειλή από την Τουρκία, η οποία δεν αφορά μόνο την Κύπρο και την Ελλάδα, αλλά την ίδια την ευρωπαϊκή σταθερότητα και συνοχή.
«Τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής είναι ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητιόνται ανοιχτά. Το ζήτημα της Τουρκίας δεν έχει να κάνει μόνο με την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και με την ανάγκη δημιουργίας κοινής Ευρωπαϊκής άμυνας υπό το φως των συρράξεων σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία».
ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΥΡΙΔΗΣ | ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΔΗΚΟ/S&D
Για μια κοινή, κυρίαρχη και λειτουργική άμυνα στην ΕΕ
Ο Ευρωβουλευτής του ΔΗΚΟ Κώστας Μαυρίδης παρουσίασε πρόταση για την προώθηση της κοινής άμυνας και ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εστιάζοντας στα εξής βασικά σημεία:
Ο κ. Μαυρίδης τόνισε επίσης τη σημασία της Στρατηγικής Πυξίδας της ΕΕ ως εργαλείου σχεδιασμού για την κοινή ασφάλεια και πρότεινε την ανάγκη δημιουργίας κοινής αμυντικής βιομηχανίας ως θεμέλιο για στρατηγική αυτονομία και ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Β : Η ΑΝΑΓΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΟΙΝΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
Οι τοποθετήσεις κατέδειξαν με σαφήνεια ότι η Ευρώπη δεν έχει ακόμα αποκτήσει κοινή αντίληψη για τις απειλές που αντιμετωπίζει, γεγονός που αποδυναμώνει την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής της πυξίδας. Η ανάγκη για δημιουργία ενιαίας ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής αναγνωρίστηκε ως επιτακτική και ιστορική ευθύνη απέναντι στους λαούς της Ευρώπης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαχρονική ευθύνη της Τουρκίας για την αστάθεια στην περιοχή και στη σύνδεση της λύσης του Κυπριακού με τη σταθερότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο νοτιοανατολικό της άκρο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις διαπιστώσεις της Υφυπουργού για Ευρωπαϊκά Θέματα, η οποία επεσήμανε ότι η ΕΕ καλείται να δράσει αποφασιστικά. Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή, τονίζει διαχρονικά την ανάγκη πιο ενεργού ρόλου της ΕΕ στη Μέση Ανατολή και στη διασφάλιση της περιφερειακής σταθερότητας.
Η Κύπρος και η Ελλάδα δεν μπορούν να αναμένουν ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μόνο σε ρητορικό επίπεδο – χρειάζονται συγκροτημένη στρατηγική, ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και ενεργή συμμετοχή στον σχεδιασμό της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Γ. ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Η μεταναστευτική πρόκληση, στο πλαίσιο των περιφερειακών κρίσεων, τέθηκε υπό το πρίσμα των κοινωνικών, νομικών και ανθρωπιστικών συνεπειών για χώρες πρώτης γραμμής, όπως η Κύπρος.
ΠΑΝΙΚΟΣ ΛΕΩΝΙΔΟΥ | ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΔΗΚΟ
Το μεταναστευτικό απαιτεί κοινή ευρωπαϊκή πολιτική – Η περίπτωση της Κύπρου είναι μοναδική και σύνθετη.
Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος του ΔΗΚΟ, Πανίκος Λεωνίδου, στην παρέμβασή του στο πλαίσιο της θεματικής ενότητας για τη μεταναστευτική κρίση, υπογράμμισε ότι το ζήτημα της μετανάστευσης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και πιο πιεστικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη – και δη η Κύπρος – τα τελευταία χρόνια.
Όπως τόνισε, οι προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές δημιουργούν όχι μόνο διαχειριστικά προβλήματα, αλλά και βαθιές κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις, ειδικά για τις χώρες πρώτης γραμμής.
«Οι αυξανόμενες ροές προσφύγων και μεταναστών προκαλούν τεράστιες προκλήσεις στις χώρες υποδοχής – όχι μόνο σε επίπεδο διαχείρισης αυτών καθαυτών των ροών, αλλά κυρίως σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές, οικονομικές αλλά και πολιτικές επιπτώσεις που συνεπάγονται».
Ο κ. Λεωνίδου επεσήμανε ότι η Κύπρος αντιμετωπίζει ιδιάζουσες συνθήκες, καθώς συνδυάζει την ιδιότητα της χώρας-μέλους της ΕΕ με την πραγματικότητα της τουρκικής κατοχής και τη γεωγραφική εγγύτητα στη Μέση Ανατολή – δύο παράγοντες που επιβαρύνουν τις μεταναστευτικές πιέσεις στο νησί.
«Από τη μια είναι η κατοχή του βόρειου τμήματος του νησιού μας από τουρκικά στρατεύματα και η ύπαρξη της πράσινης γραμμής και από την άλλη, η εγγύτητα του νησιού μας στη Μέση Ανατολή, όπου οι συνεχείς συρράξεις συντείνουν στην αύξηση των μεταναστευτικών ροών».
Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη καλείται να υπερβεί εθνικές αναστολές και να υιοθετήσει μια ενιαία, συνεκτική και αλληλέγγυα μεταναστευτική πολιτική:
«Για την Ευρώπη, όπως εξελίσσονται τα πράγματα, το μεταναστευτικό αποτελεί δυστυχώς μια μεγάλη πρόκληση. Καλείται να υπερβεί τις εθνικές αγκυλώσεις και να εισέλθει σε ένα μετά-εθνικό στάδιο, με μια κοινή ευρωπαϊκή πολιτική διαχείρισης των ροών».
ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ | ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ
Το μεταναστευτικό απαιτεί δίκαιη ευρωπαϊκή πολιτική και όχι στοχοποίηση των κρατών πρώτης γραμμής.
Ο Βουλευτής ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, Παύλος Χρηστίδης, επεσήμανε ότι η υφιστάμενη ευρωπαϊκή πολιτική στο μεταναστευτικό είναι βαθιά προβληματική, καθώς δεν διασφαλίζει τη δίκαιη κατανομή ευθυνών και πολλές φορές στοχοποιεί τα κράτη-μέλη που βρίσκονται στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης, όπως η Κύπρος και η Ελλάδα.
«Η Ευρωπαϊκή πολιτική έχει ένα βασικό πρόβλημα. Δεν είναι και τόσο ευρωπαϊκή […] δεν υπάρχει δικαιοσύνη για τα κράτη που βρίσκονται στα σύνορα και πολλές φορές ακόμα χειρότερα υπάρχει και στοχοποίηση τους».
Ο κ. Χρηστίδης ανέδειξε την ανάγκη για δομές και διαδικασίες που να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να είναι θεμελιωμένες σε ευρωπαϊκές και δημοκρατικές αρχές, τόσο για την υποδοχή και το άσυλο όσο και για την ένταξη ή την επιστροφή μεταναστών.
«Χρειαζόμαστε προετοιμασία, σταθερές δομές και διαδικασίες που θα απαντούν με όρους ευρωπαϊκούς και δημοκρατικούς στην υποδοχή, στο άσυλο και στην ένταξη […] χωρίς να αφήνουμε ανθρώπους σε μία γκρίζα ζώνη παρανομίας».
Κατέδειξε, τέλος, ότι η έλλειψη σαφούς και ανθρώποκεντρικής πολιτικής στο μεταναστευτικό υπονομεύει την κοινωνική συνοχή και την ασφάλεια, τόσο για τις κοινωνίες υποδοχής όσο και για τους ίδιους τους ανθρώπους που βρίσκονται σε συνθήκες ανασφάλειας και νομικής αβεβαιότητας.
«Αυτή η γκρίζα ζώνη είναι που αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την κοινωνική συνοχή και την ασφάλεια και των δύο μερών».
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ | ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Πολυπλοκότητα και αστάθεια απαιτούν επαγρύπνηση και γεωπολιτική επίγνωση από την Κύπρο.
Ο Εμμανουήλ Καραγιάννης, στην τοποθέτησή του, προειδοποίησε ότι η Κύπρος, πέρα από την ήδη γνωστή απειλή της Τουρκίας, καλείται να διαχειριστεί και τις συνέπειες μιας ευρύτερης γεωπολιτικής κατάρρευσης στη Μέση Ανατολή, όπου πολλά κράτη έχουν πάψει πλέον να λειτουργούν ως ενιαίες οντότητες.
«Ο χάρτης αυτός που μας δείξατε, είναι ένας χάρτης που δεν υπάρχει στην πραγματικότητα πια. Τα κράτη έχουν διαλυθεί. Η Συρία δεν υπάρχει. Η Συρία είναι αυτή τη στιγμή τέσσερις Συρίες. Άρα οι απειλές είναι πάρα πολλές. Δεν υπάρχουνε καλά νέα εκεί έξω».
Ο κ. Καραγιάννης τόνισε ότι το γεωπολιτικό περιβάλλον γύρω από την Κύπρο μετατρέπεται σε ένα πεδίο αποσταθεροποίησης πολλαπλών ταχυτήτων, κάτι που θα επιφέρει επιπρόσθετες πιέσεις και απρόβλεπτες προκλήσεις.
Κλείνοντας, σημείωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να θεωρείται πανάκεια, καθώς δεν έχει ακόμη αποδείξει έμπρακτα ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της περιοχής:
«Δεν έχει νόημα τώρα να πυροβολούμε την ΕΕ και να ελπίζουμε ότι η ΕΕ θα αλλάξει».
ΕΛΕΝΗ ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ | ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ Π/ΜΙΟΥ, ΠΡΩΗΝ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ, ΠΡΩΗΝ ΕΥΡΩΒΟΥΛΕΥΤΗΣ
Χωρίς παιδεία και αποδοχή των ευρωπαϊκών αξιών, δεν υπάρχει μεταναστευτική πολιτική – Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η πρώην Βουλευτής και πρώην Ευρωβουλευτής Ελένη Θεοχάρους, στην παρέμβασή της, αναφέρθηκε στη βασική προϋπόθεση για ουσιαστική ενσωμάτωση των μεταναστών, που δεν είναι άλλη από την παιδεία και την αποδοχή των ευρωπαϊκών αξιών. Όπως σημείωσε, η απουσία ενός σοβαρού μηχανισμού ένταξης καθιστά την αφομοίωση ανέφικτη:
«Η ενσωμάτωση του οποιουδήποτε μετανάστη δεν μπορεί να γίνει χωρίς σωστή μεταναστευτική πολιτική που θα τον απορροφά και θα βοηθά την ένταξή του – και αυτό γίνεται μέσα από την παιδεία. Εάν δεν ενστερνιστούν τις ευρωπαϊκές αρχές, δεν νομίζω ότι θα μπορέσουμε ποτέ να τα καταφέρουμε».
Σε μια δεύτερη, ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση, αναφέρθηκε στην ιστορική αποτυχία του ΝΑΤΟ να διασφαλίσει σταθερότητα, επισημαίνοντας πως όχι μόνο δεν προστάτεψε ποτέ την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά συμμετείχε – άμεσα ή έμμεσα – σε πολεμικές επιχειρήσεις, παρεμβάσεις και γεωπολιτικές ανατροπές που αιματοκύλησαν περιοχές ολόκληρες:
«Το ΝΑΤΟ άρχισε μια επιθετική, καταστροφική πολεμική στη Μέση Ανατολή και την Πρόσω Ασία με κατασκευασμένες αφορμές […] Στα Βαλκάνια αιματοκύλησε την Γιουγκοσλαβία […] και έλαβε μέρος στη γενοκτονία του λαού της Παλαιστίνης».
Κατέληξε λέγοντας πως η Κύπρος δεν έχει τίποτε να κερδίσει από μια ένταξη στο ΝΑΤΟ, καθώς κυρίαρχο ρόλο στον Οργανισμό διατηρούν οι δηλωμένοι εχθροί της Κυπριακής Δημοκρατίας: η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
«Η ασφάλεια της ΕΕ δεν μπορεί να στηριχθεί στο ΝΑΤΟ, όταν αυτό όχι μόνο δεν προστατεύει κράτη-μέλη του, αλλά και έχει προκαλέσει πολέμους και αποσταθεροποίηση. Η Κύπρος δεν έχει κανένα όφελος από την ένταξη της σε αυτό».
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Γ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ
Η τρίτη ενότητα ανέδειξε τον πολλαπλά σύνθετο χαρακτήρα του μεταναστευτικού προβλήματος, με τις πτυχές της κοινωνικής ένταξης, της ανθρώπινης ασφάλειας, της κρατικής επάρκειας και της ευρωπαϊκής δικαιοσύνης να αναδεικνύονται ως σημεία αιχμής.
Η Κύπρος παρουσιάστηκε ως ιδιαίτερη περίπτωση, λόγω της κατοχής και της γεωγραφικής της θέσης, η οποία τη φέρνει στο προσκήνιο των μεταναστευτικών ροών από αποσταθεροποιημένες περιοχές. Διατυπώθηκε έντονα η ανάγκη για κοινή, ευρωπαϊκή πολιτική διαχείρισης, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, ισομερή επιμερισμό ευθύνης και δίκαιη αντιμετώπιση των κρατών πρώτης γραμμής.
Τονίστηκε επίσης ότι η ενσωμάτωση μεταναστών χωρίς παιδεία και πολιτισμική προσέγγιση είναι αδύνατη, ενώ έγινε σαφής αναφορά στη γυμνή αλήθεια του γεωπολιτικού χάους στην περιοχή, όπου κράτη έχουν αποδομηθεί, και η Κύπρος καλείται να επιδείξει αντοχή, ανθρωπιά και αποτελεσματικότητα.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΑ:
Το Φόρουμ Εξωτερικής Πολιτικής του Δημοκρατικού Κόμματος, με θέμα «Ο ρόλος της Κύπρου ως γέφυρα σταθερότητας και ασφάλειας μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής», αποτέλεσε μια ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία που είχε ως στόχο να καταστεί αυτό το βήμα φορέας παραγωγής σύγχρονων, υπεύθυνων και εφαρμόσιμων προσεγγίσεων σε ένα πεδίο υψηλής εθνικής και διεθνούς σημασίας.
Σε μια εποχή πολυπλοκότητας, γεωπολιτικής μεταβατικότητας και διαρκών ανακατατάξεων, η Κύπρος οφείλει να διαμορφώσει και να υποστηρίξει πολυεπίπεδες πολιτικές ασφάλειας, εθνικής κυριαρχίας και διεθνούς αξιοπιστίας, με ταυτόχρονη ενίσχυση της αποτρεπτικής της ικανότητας, της διπλωματικής της παρουσίας και της εσωτερικής της ανθεκτικότητας.
Το Φόρουμ επανατοποθέτησε τη συζήτηση για τη στρατηγική φυσιογνωμία της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ευρύτερο περιφερειακό περιβάλλον. Η Κύπρος δεν μπορεί να παραμένει απλός αποδέκτης εξελίξεων. Αντίθετα, σωστά διεκδικεί ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών και περιφερειακών ισορροπιών, στη βάση αρχών, αλλά και με γνώμονα την κατοχύρωση των ζωτικών της συμφερόντων.
Το Δημοκρατικό Κόμμα, μέσα από την Πολιτική Ομάδα Εξωτερικών, επιβεβαιώνει την προσήλωσή του στην ανάδειξη της Κύπρου ως υπολογίσιμου και αξιόπιστου πυλώνα σταθερότητας, ασφάλειας και γεωστρατηγικής ευθύνης.
Επενδύουμε στη σύνθεση τεκμηριωμένων θέσεων, στην καλλιέργεια υπεύθυνου εθνικού πολιτικού λόγου και στην ουσιαστική συμβολή στη δημόσια συζήτηση για το μέλλον το παρόν και το μέλλον του τόπου μας στο διεθνές σύστημα.
Γραφείο Τύπου
9 Δεκεμβρίου 2024
